Pasaport Nedir ve Neden İcat Edildi ?

Pasaport Nedir ve Neden İcat Edildi ?, OkuGit.Com - Tarih, Güncel, Kadın, Sağlık, Moda Bilgileri Genel Bloğu

Günümüzde artık bir ülkeden başka bir ülkeye giderken zorunlu olarak kullandığımız Pasaport‘ un neden ve ne için icat edildiğine bilgiler sunmaya çalışacağım.

Eminim sizlerde benim gibi neden ülkeler arasında sınırlar var ? Neden bu geçiş belgesi olarak kullanılan pasaporta ihtiyaç var diye sorgulamışsınızdır.

Tarihte bilinen ilk pasaport M.Ö 450’de Antik İran’lı Kral Artaxerxes’e hizmet eden Nehemya, Filistin’in güneyi boyunca ilerlemek için “nehrin ötesindeki yöneticilerin” kendisine güvenli bir şekilde geçiş vermesi adına Kral’dan belge ister. Kral, güvenli bir şekilde geçmesi için Nehemya’ya bir mektup vermiştir ve bugün halen Kanada pasaportlarında benzer bir mektup bulunmaktadır. Nehemya’nın mektubunda olduğu gibi, pasaport sahibi için güvenli bir geçiş ve koruma istenmektedir. 

Zaten Pasaport kelimesi de Fransızcadan türeme Passe – Geç, Porto – Liman … Passeport oluyor size Pasaport.

Fransızlar ilk defa bu geçiş liman belgeleri ile Pasaportu duyurmaya başlamışlar.

Bu referans mektubunun yaygın kullanımı ise Fransa Kralı XIV. Louis döneminde popülerlik kazanmıştır. Günümüzdeki pasaport anlayışına en yakın pasaport ise 1789’daki Fransız İhtilali sonrasında görülür. Kral kişisel olarak imzaladığı, o dönem seyahatlerin yaygın olarak denizden yapılması dolayısıyla “liman geçiş” mühürlü mektuplarıyla üst düzey mahkeme üyelerinin serbest ve güvenli şekilde seyahat etmelerini sağlamıştır.

Kral XIV. Louis’in 72 yıllık hükümdarlığı döneminde neredeyse tüm Avrupa ülkeleri pasaportların verilmesi için gerekli sistemleri kurmuşlardır. Böylece, vatandışı oldukları ülkelerin yanında ziyaret etmek istedikleri ülkelerden de vize alabilmeleri adına gerekli, günümüz sisteminin temelleri atılmıştır.

19. yüzyıl ortalarına (1860’lara) kadar dünya çapında demiryolu ulaşımının artması sebebiyle turizm fena halde patlamış; pasaport ve vize anlayışı sistematik şekilde günümüzdeki haline doğru evrilmeye başlamıştır. Fakat 1861 yılına gelindiğinde Fransa Hükümeti pasaport ve vize uygulamalarını kaldırmış, birçok Avrupa ülkesi de bunu izlemiştir.

1914 yılında 1.Dünya Savaşı’nın patlak vermesi ise uluslararası güvenlik endişelerini gün yüzüne çıkarmış, böylece pasaport ve vizeler “geçici” önlem olarak tekrar uygulamaya konulmuştur.

O dönemden beri çeşitli düzenlemeler, ülkelerin kendi içlerinde getirdiği bazı kurallar ve teknolojik imkanlar ışığında e-pasaport gibi uygulamalarla pasaport-vize anlayışı bugünkü halini almıştır.

Peki Türkiye’de ilk uygulama nasıldı diye soracak olursanız…

1800 lü yıllarda Osmanlı gideceği ülkeden pasaport alıyormuş, Ancak Padişah 2. Mahmut bir uygulama getirmiş ve 3 tip pasaport üretmiş, Müslümanlara, Müslüman olmayanlara ve Elçilik gibi Devlet görevlilerine ayrı ayrı pasaport çıkartmış.

Bugünkü haline nasıl gelmiş …

1920 den sonra özellikle Pasaport Konferansları düzenlenmeye başlamış ve mektup yerine en az iki dilden oluşan ( bir dil mutlaka Fransızca ) bir kitapçık fikri ortaya atılmış.

İkinci Dünya Savaşının bitiminden sonra da bildiğimiz pasaportlar devreye girmiş.

Osmanlı İmparatorluğu’nda Pasaport Nasıldı?

pasaport2 - Pasaport Nedir ve Neden İcat Edildi ?

Ülkemizde ise pasaport ilk olarak, Osmanlı İmparatorluğu döneminde 1808’li yıllarda yurt dışı gezileri için II.Mahmut döneminde çıkarılmıştır. O döneme kadar Osmanlı halkı, gidecekleri ülkelerden o  ülkeye ait pasaport alırlardı ve  Türk Elçileri de bu uygulamaya tabii tutulurdu. Bu durum Osmanlı Devleti için alçaltıcı bir durumdu.  II.Mahmut bir düzenleme yaparak 3 farklı pasaport uygulaması getirdi. Osmanlı tebaa ( İslam olan halk), raeya (Hristiyan olan halk ) ve sefir gidecekler için de Hariciye Nazırlığın’dan (Dışişleri Bakanlığı) pasaport verilmesi zorunluluğunu getirdi. Bu uygulamayla birlikte yurtdışına seyahat yapacak Osmanlı vatandaşları artık pasaport kullanmaya başladılar.

1838 tarihinde yurtdışına çıkacak olan Osmanlı vatandaşlarına Dış İşleri Bakanlığı tarafından Avrupa’daki kurallara uygun pasaport verilmeye başlandı. Osmanlı ülkesine girecek yabancılar da Avrupa şehirlerindeki Osmanlı konsolosluklarından vize alacaktı. Hatta o yüzyılda Osmanlı vatandaşı olmak pek itibarlıydı. 

Bununla birlikte Osmanlı döneminde mürür tezkeresi adında bir iç pasaport vardı. Ülke içinde seyahat edebilmek, özellikle İstanbul’a gidebilmek için alınması gerekirdi. Bu belge mahalli yöneticilerden alınırdı. Uygulama 2.Meşrutiyet döneminde kaldırılmıştır.

Gördüğünüz gibi olarak bir zorunluluk amacıyla çıkmış, fakat günümüzde sınırları belli eden ve statü değeri olan bir kavram halini almış bulunmaktadır.

(Visited 28 times, 1 visits today)
Mehmet BARIN

Mehmet BARIN

Yorum Yazabilirsiniz

%d blogcu bunu beğendi: